Bank cheques: vroeger en nu

Bank cheques: vroeger en nu

Cheque




In de meeste Europese landen worden cheques nauwelijks nog gebruikt. Zelfs niet voor betalingen van derde partijen. In deze landen is het voor bedrijven de standaardprocedure om bankgegevens op facturen te publiceren, om het zo mogelijk te maken om rekeningen via de giro te betalen. Zelfs voor de introductie van online bankieren was het in sommige landen al mogelijk om via een geldautomaat te betalen, die snel en accuraat gefactureerde bedragen, vervaldata en de bankgegevens van de begunstigde kon lezen met een barcodelezer en zo moduleringen kon verminderen.

In sommige landen onthult de bank de naam van de begunstigde bij het invoeren van het rekeningnummer, als een extra beveiliging tegen fraude. Bij het gebruiken van een cheque ligt de verantwoordelijkheid bij de begunstigde om de betaling te initiëren, terwijl die verantwoordelijkheid bij een giro-overschrijving bij de betaler ligt. Giro heeft meer gemeen met directe overboeking, in die zin dat het de betaler is die actie onderneemt om de betaling te voltrekken.

Bankcheques in Europa

In Polen werden cheques in 2006 uit gebruik gehaald, vooral wegens een gebrek aan populariteit als gevolg van de wijdverbreide acceptatie van credit- en debetkaarten.

In Duitsland, Oostenrijk, Nederland, België en Scandinavië zijn cheques bijna helemaal verdwenen ten gunste van directe overboekingen en elektronische betalingen. Directe overschrijvingen, die zogenaamde girotransfers gebruiken, zijn sinds de jaren ’50 een standaardprocedure voor het verzenden en ontvangen van huur, lonen en zelfs postorderfacturen. In Nederland, Oostenrijk en Duitsland worden veel facturen doorgaans verzonden met zogenaamde acceptgiro’s (Nederland) of Überweisungen (Duits), feitelijk gewoon gestandaardiseerde overschrijvingsformulieren die zijn geprint met erop al de gegevens van de begunstigde en het bedrag.

De betaler vult zijn rekeninggegevens in en stuurt het formulier naar zijn bank, die het geld vervolgens overmaakt. Het is daarnaast heel gebruikelijk om de begunstigde toe te staan het gevraagde bedrag automatisch af te schrijven van het account van de betaler (Lastschrifteinzug (Duits) of Incasso (machtiging) (Nederland)). Hoewel het lijkt op betalen per cheque, heeft de begunstigde hier alleen de gegevens van de betaler nodig. Sinds begin jaren ’90 is deze methode ook voor ondernemers beschikbaar. Als een gevolg hiervan zijn creditcards in Duitsland, Oostenrijk en Nederland redelijk ongewoon, en worden ze vooral gebruikt om toegang tot krediet te krijgen, niet als betaalmethode.

Debetkaarten zijn daarentegen wijdverspreid in deze landen, aangezien bijna alle banken hier debetkaarten uitdelen in plaats van eenvoudige ATM-kaarten om voor accounts te gebruiken. Het accepteren van cheques is nog zeldzamer geworden sinds eind jaren ’90, omdat de Eurocheque toen werd afgeschaft. Het uitbetaald krijgen van een buitenlandse cheque is mogelijk, maar doorgaans erg duur.

In Finland zijn banken gestopt met het verstrekken van persoonlijke cheques rond 1993, ten gunste van girosystemen, die nu bijna alleen nog maar elektronisch te bedienen zijn via ofwel internetbankieren, ofwel betaalmachines bij banken en winkelcentra. Alle Scandinavische landen hebben een onderling verbonden girosysteem gebruikt sinds de jaren ’50, en in Zweden zijn cheques nu bijna volledig verdwenen. Elektronische betalingen door de hele Europese Unie zijn nu snel en goedkoop – doorgaans gratis voor klanten.

Het wordt nu algemeen voorspeld dat cheques binnenkort verleden tijd zullen zijn, of hoogstens een zeldzaam product voor het betalen van individuen of voor het grote aantal kleine bedrijfjes die hun bankgegevens niet aan klanten willen verstrekken om elektronische betalingen mogelijk te maken, of niet constant hun bankrekening willen checken om zeker te weten dat alles aan hen betaald is.

In het Verenigd Koninkrijk, Ierland en Frankrijk gebruiken sommige mensen nog steeds cheques, deels omdat die geen extra kosten met zich meebrengen voor individuen; bank-naar-bank overschrijvingen worden echter steeds populairder. Sinds 2001 doen bedrijven in het Verenigd Koninkrijk meer elektronische betalingen dan betalingen via cheques. De meeste voorzieningen in het Verenigd Koninkrijk rekenen lagere prijzen voor klanten die via incasso betalen dan via andere methoden, inclusief de elektronische mogelijkheden. De overgrote meerderheid van detailhandelaars in het Verenigd Koninkrijk en vele in Frankrijk accepteren al jaren geen cheques meer als betaling, en garantiekaarten worden niet langer verstrekt.


Het Payments Council in het VK maakte in December 2009 bekend dat cheques in oktober 2018 uitgefaseerd zouden zijn, maar alleen als er toereikende alternatieven zouden zijn ontwikkeld. Er was echter sprake van zorgen bij goede doelen en ouderen, die nog altijd veel gebruik maken van cheques, en vervangingsplannen werden bekritiseerd omdat ze fraude te eenvoudig zouden maken. Het Payments Council besloot in juli 2011 daarom dat de cheque als papieren betaalmiddel niet zou worden geëlimineerd.

Na een succesvolle rechtszaak van Barclays in het Verenigd Koninkrijk, gaf de Britse overheid toestemming voor een cheque-fotoplan, dat het mogelijk maakte om te betalen door een foto van een cheque te maken, in plaats van die fysiek in te leveren bij een bank.